Văn hóa Pháo hoa Nhật Bản – Bông hoa sinh ra từ lửa, trường tồn nhờ chết chóc

Pháo hoa Nhật Bản – Bông hoa sinh ra từ lửa, trường tồn nhờ chết chóc

Đăng vào ngày trong Tin tức 284

Pháo hoa là một trong những lễ hội phải gọi là truyền thống của Nhật Bản. Người ta nói pháo hoa ở đây đẹp nhất thế giới, và mỗi khi kỳ nghỉ hè bắt đầu, lễ hội pháo hoa sẽ được tổ chức hàng tuần ở nhiều nơi khác nhau trên khắp cả nước.

Tại nước ngoài, pháo hoa chỉ được bắn khi năm mới đến hoặc khi có sự kiện gì đó trọng đại. Còn ở Nhật Bản, từ tháng 7 đến tháng 8, bạn sẽ nghe tiếng và thấy hình pháo hoa mọi nẻo đường. Những màn pháo hoa mùa hè này được gọi là hanabi. "Hana" có nghĩa là hoa và "bi" có nghĩa là lửa, tạm dịch là "hoa lửa". Vậy mới thấy chẳng có quốc gia nào yêu thích pháo hoa nhiều như vậy. Nếu bạn muốn biết làm thế nào và tại sao hanabi rất phổ biến ở Nhật Bản hãy tiếp tục tìm hiểu nhé!

hanabi

Sinh ra từ khói lửa, ở lại với mỹ từ

Câu chuyện về một “đế chế văn hoá”, ắt phải có một khởi đầu xứng đáng với tầm thế. Hanabi không ngoại lệ, có điều phương thức để trở thành món ăn tinh thần yêu thích nhất Nhật Bản lại vốn sinh ra để phục vụ cho mục đích quân sự.

Mặc dù được cải tiến ở châu Âu, ba phát minh lớn của thời Phục hưng: la bàn, thuốc súng và máy in, tất cả đều đến từ Trung Quốc. Pháo hoa cũng được sinh ra từ Trung Quốc vào thế kỷ thứ 6 và được phát triển ở Anh thời Phục hưng. Pháo hoa ban đầu được phát minh giống như tên lửa sử dụng làm vũ khí. 
Sản xuất pháo hoa ở Nhật Bản gần như cùng lúc với việc giới thiệu súng. Đó là khẩu súng diêm, thuốc súng đen - nguyên liệu cho pháo hoa sau này. Câu chuyện mà hầu hết các chuyên gia đều đồng ý là Tokugawa Ieyasu, người sáng lập Mạc phủ cai trị Nhật Bản từ năm 1603 đến 1867, đã thích khẩu súng – tiền thân của hanabi sau khi ông nhận được chúng như một món quà của đại diện Anh của Vua James I và một thương gia Trung Quốc vào tháng 8 năm 1613.

Và từ đây ông đã tạo ra màn trình diễn pháo hoa Tachibana - nguyên mẫu của pháo hoa cầm tay mà chúng ta biết đến ngày nay. Tokugawa Ieyasu rất thích cảm giác phun lửa thuốc súng chứa đầy bột đen trong ống tre trên tay. Với tư cách điểm khởi đầu, Mikawa là nơi sản sinh ra pháo hoa và cái tên "Pháo hoa Mikawa" được biết đến trên toàn quốc, quả thực đây cũng là mô tả cho tàn dư công nghiệp “khói lửa”.

Vào khoảng năm 1623 (năm thứ 9 của Genwa), pháo hoa vốn là một trò chơi xa xỉ của lãnh chúa. Shogun Iemitsu thế hệ thứ ba, người rất thích thứ bột màu đen được nhào vào đầu ống hút trong một nén nhang (một lò để đốt nhang) bùng cháy như một bông hoa, đã lan rộng tình yêu ấy đến với những người dân bình thường. Ban đầu, pháo hoa chỉ được đàn ông yêu thích, nhưng sau đó cải tiến để cả phụ nữ và trẻ em cũng có thể thưởng thức. 

Khi pháo hoa trở nên phổ biến hơn đối với Edo theo cách này, các tai nạn do pháo hoa cũng xảy ra thường xuyên hơn. Mạc phủ đã ban hành lệnh cấm bắn pháo hoa vào năm 1648 (năm đầu tiên của Keian), nhưng dường như không có tác dụng mấy.

Biểu tượng văn hoá mang đến “điềm gở” chết chóc

Khi chiến tranh biến mất vào thời Edo và việc sử dụng thuốc súng giảm đáng kể, các cửa hàng thuốc súng bắt đầu kinh doanh pháo hoa. Lễ hội pháo hoa sông Sumida, lễ hội pháo hoa lâu đời nhất của Nhật Bản, bắt đầu vào năm 1873. Người ta nói rằng pháo hoa được khai phóng vào thời điểm này bởi Kagiya còn được biết đến với cái tên Yahei, ông đến từ Nara và từ nhỏ đã sớm nổi tiếng với những kĩ năng chế tạo pháo hoa. Năm 1659, ông mở một cửa hàng ở Tokyo, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Khoảng 150 năm sau, Tamaya còn được biết đến với cái tên Seikichi, ông vốn là một thợ học việc trong xưởng Kagiya nhưng kĩ năng của ông đã sớm vượt người thầy của mình. Năm 1810 Seikichi lập nên xưởng pháo hoa Tamaya như một nhánh độc lập của Kagiya.

Vào năm 1843, cửa hàng Tamaya đã bị thiêu rụi do hỏa hoạn và làm hư hại cả thị trấn. Vào thời điểm đó, gây ra hoả hoạn là một trọng tội, vì vậy Tamaya đã bị trục xuất khỏi Edo và công việc kinh doanh của gia đình ông đã bị tê liệt. Cái tên "Tamaya" vẫn tồn tại tiếng gọi của ông tổ ngày pháo hoa trong thời hiện đại, không có nghi ngờ rằng ông là một nghệ sĩ pháo hoa rất nổi tiếng.

Tuy nhiên, dường như pháo hoa mà người Edo đang nhìn thấy không phải nhiều màu sắc như ngày nay, mà là màu trắng. Chỉ đến thời Taisho, pháo hoa đầy màu sắc sử dụng bột kim loại như magiê mới xuất hiện, và bây giờ là strontium carbonate (màu đỏ), barium nitrate (màu xanh lá cây), canxi tansan (màu vàng), oxit đồng (màu xanh)… được kết hợp để tạo ra pháo hoa ngoạn mục hơn nữa.

Cũng từ linh hồn chết chóc trở thành biểu tượng văn hoá

Nói về pháo hoa Nhật Bản – đó là một truyền thống văn hoá mùa hè, nhưng có lý do đặc biệt tại sao nó được tổ chức vào mùa hè.

Đó là do nạn đón lớn Kyoho xảy ra vào năm 1732 và dịch tả giữa thời Edo, và lúc này pháo hoa không chỉ đẹp. Đối với người Nhật, khi ngọn lửa bùng cháy, cũng là lúc những thứ ô uế sẽ biến mất và chiếu sáng bóng tối, điều này thiêng liêng từ thời cổ đại. Từ "ngày" và "lửa" được đọc là "hi", đồng nghĩa với mặt trời và không thể thiếu để con người sống một cuộc sống yên bình. Lúc Edo mất đi hàng vạn người, ai nấy cũng tin rằng đốt một ngọn lửa đặc biệt để tôn vinh và an ủi người chết.

Trên thực tế, có rất nhiều lễ hội pháo hoa được bắt đầu với mục đích như vậy. Ví dụ, lễ hội pháo hoa sông Sumida bắt đầu vào giữa những cải cách đổi mới của Kyoho nhằm mục đích tiết kiệm. Vào thời điểm đó, màn bắn pháo hoa sang trọng làm dịu tâm hồn của những người đã chết trong nạn đói và dịch bệnh.

Tại tỉnh Fukushima, để tưởng nhớ các nạn nhân của trận động đất lớn ở phía đông Nhật Bản, họ tổ chức Lễ hội pháo hoa Shikura Requiem và Tái thiết vào ngày 16 tháng 8 hàng năm kể từ ngày xảy ra trận động đất.

Việc các lễ hội pháo hoa thường được tổ chức trước và sau Lễ hội Bon cũng có một ý nghĩa đặc biệt đối với người Nhật. Phong tục sử dụng lửa để an ủi tinh thần của tổ tiên, trên thực tế là những màn pháo hoa được phóng lên bầu trời với nguyện ước cho tổ tiên.

Ban đầu được sử dụng để xua đuổi tà ma an ủi linh hồn đã khuất, pháo hoa bây giờ là một phần không thể thiếu trong mùa hè của Nhật Bản. Hàng trăm buổi trình diễn pháo hoa được tổ chức hàng năm trên cả nước, chủ yếu vào kỳ nghỉ hè tháng Bảy tháng Tám, và một số trong đó thu hút hàng trăm ngàn khán giả. Mặt khác, pháo hoa Nhật Bản thường không được sử dụng để ăn mừng năm mới .

Đạn pháo hoa của Nhật Bản có kích thước từ những viên nhỏ xíu đến to đùng, thậm chí đạt kỷ lục thế giới với Yonshakudama có đường kính 1,2 mét và nặng vài trăm kg. Phổ biến nhất là starmines - vỏ hình cầu với nhiều kiểu phát sáng khác nhau. Pháo hoa Niagara được đặt dưới những cây cầu và giống như những thác nước nổi tiếng, và hình thành những hình dạng quen thuộc như trái tim, khuôn mặt cười và nhân vật hoạt hình.

Một điểm thu hút thứ hai của pháo hoa Nhật Bản là không khí lễ hội thoải mái, mọi người mặc yukata và những con đường bao quanh bởi các hàng quán ẩm thực và giải trí.  Vì hanabi là sự kiện chính, nó có thể kéo dài tới hai giờ. Độ dài tùy thuộc vào địa điểm và quy mô của sự kiện. Các sự kiện hanabi ít được biết đến có xu hướng thời gian bán pháo hoa ngắn hơn.

Nếu đến thăm Nhật Bản vào mùa hè, chắc chắn bạn nên cố gắng ghé thăm một lễ hội của Nhật Bản và xem pháo hoa. Những sự kiện này là có một không hai đối với Nhật Bản và đối với nhiều người dân Nhật Bản, chúng là đại diện thực sự của mùa hè.

Tại sao bạn không thử mặc yukata và tham gia cùng người dân địa phương trong lễ kỷ niệm mùa hè của họ nhỉ?

Ng.

Ng.

"Có những thứ không mua được bằng tiền... thì sẽ mua được bằng rất nhiều tiền".